Vanaf het moment dat fotografie bestaat, bestaat de discussie over wanneer een fotografisch beeld als kunst mag worden beschouwd. In deze blog post ga ik het een en ander vertellen over het ontstaan van de fotografie en de kunststroming picturalisme die eind 19^e eeuw ontstond.

Fotografie is ontstaan als hulpmiddel voor schilders om hun doeken sneller op te zetten.
Voordat er een volwaardig fototoestel bestond gebruikte kunstschilders de camera obscura om hun onderwerp te projecteren om zo de werkelijkheid nauwkeurig over te nemen op doek. Dit optisch instrument was de voorganger van het fototoestel. De camera obscura had het nadeel dat het geprojecteerde beeld slechts tijdelijk was. Uit die behoefte naar een vast beeld is uiteindelijk het fototoestel ontwikkeld.

De werking van de camera obscura.

Toen er dus kon worden gefotografeerd maakten schilders vooral foto’s van landschappen om deze later te kunnen bestuderen in hun atelier. Ook gaf dit hun het voordeel niet op de plek van bestemming te zijn om hun onderwerp te schilderen. Zij vonden dat de fotografie dus vooral een hulpmiddel was voor het echte werk: de kunst van het schilderen.

De opkomst van portretfotografie

De ontwikkeling van de fotografie ging erg snel. Fotografen begonnen ook andere onderwerpen te fotograferen zoals: portretten, gebouwen en stadsgezichten. Er kwam een verschuiving in de portretindustrie. Portretten werden steeds meer gefotografeerd in plaats van geschilderd. Portretfoto’s waren goedkoper en een stuk sneller te produceren. De portretfotograaf nam het werk over van de portretschilder.

Is fotografie een kunstvorm?

Fotografie mocht echter niet worden vergeleken met de kunst. Volgens de kunstenaars miste fotografie de spirualiteit en diepgang die nodig was voor het maken van kunst. Deze mening werd gebaseerd op het feit dat fotografie een mechanisch en chemisch proces is en dus niet werd gecreëerd door de handen en de geest van een mens. Fotografie was een handig hulpmiddel voor schilders maar niet geschikt als creatief medium.

De boxcamera van Kodak werd in 1888 toegangelijk voor het grote publiek. Hierdoor gingen veel artistieke fotografen opzoek naar een manier om zich te onderscheiden van de massa.

De boxcamera van Kodak, 1888.

Het Picturalisme

Het picturalisme is een stroming ontstaan door fotografen die fotografie erkend wilden krijgen als kunstvorm. De picturalisten hanteerde een romantische benadering van fotograferen. Zij vonden dat de aandacht van hun foto’s uit moest gaan naar schoonheid in plaats van de werkelijke realiteit. Deze esthetische benadering werd overgenomen vanuit de schilderkunst. De picturalisten streefden voor een gelijkwaardige erkenning.
Zij vonden dat je met fotografie wel degelijk kunst kon maken.

Picturalisten drukten hun foto’s veelal onscherp af. De negatieven van deze foto’s waren scherp, maar door tijdens het afdrukken de foto’s te bewerken op de gewenste plekken, creëerde de fotograaf een wazig onscherp effect.

Deze manier van bewerken zorgde voor een sfeervoller beeld en op deze manier probeerde zij het landleven te romantiseren. Omdat het leven in de stad erg hectisch was, was het landleven en het landschap een populair onderwerp bij fotograferen.

De foto’s werden veelal op aluminium gedrukt. Ook werden andere druktechnieken toegepast zoals de gomdruk of fotografure om op deze manier wilden de picturalisten hun beelden uniek maken en deze verheven tot kunst.

De grote massa vond het picturalisme maar niks deze kunstvorm was dan ook kleinschalig maar de picturalisten namen hun manier van fotograferen zeer serieus.

Er werden verschillende foto clubs opgericht zoals:

• Photo-Club – Frankrijk (1889)
• Wiener Kamera Club – Duitsland (1891)
• Linked Ring Society – Groot-Brittannië (1892)
• Photo-Secession – Amerika (1902)

Photo-Secession en Alfred Stieglitz

Vooral Photo-Secession heeft veel invloed gehad op de algemene acceptatie van fotografie als kunstvorm in die tijd. Onder aanvoering van Alfred Stieglitz werden er tentoonstellingen gehouden in galerie 291.

Ook werd in 1903 het fotografie magazine ‘Camera Work’ gepubliceerd. Waarin hevig werd gediscussieerd over de positie van fotografie in de kunst. Een veelvoorkomend thema was bijvoorbeeld of een foto gemanipuleerd zou moeten worden of dat foto’s eerlijk zouden moeten zijn.

Achteraf kan je zeggen dat dit misschien al een kleine knipoog is naar de stroming ‘Straight Photography’ wat een reactie was op het Picturalisme. ‘Camera Work’ was een erg populair magazine onder fotografen. Stieglitz heeft zich dan ook flink in het zweet moeten werken om de oplage van meer dan duizend magazines te voorzien van foto’s welke hij handmatig ontwikkelde en inplakte.

Hieronder volgen een aantal beelden van bekende fotografen uit deze stroming.

Om lekker in de sfeer te komen van deze periode raad ik je aan om een mooi stukje piano muziek van Maurice Ravel op te zetten.

James Craig Annan

The Riva Schiavoni Venice, 1904

The Dark Mountains, 1904

Bullock Waggon Segovia, 1913

Alice Boughton

Dawn, 1909

Annie Brigman

Soul of the Blasted Pine, 1909

Alvin Langdon Coburn

After the Blizzard, 1906

F. Holland Day

Ebony and Ivory, 1898

George Davison

The Onion Field, 1890

Berkshire Teams and Teamsters, 1907

Robert Demachy

Contrasts, 1904

Struggle, 1904

L’Effort, 1905

A Model, 1906

Toucques Valley, 1906

Frank Eugene

Lady of Charolette, 1909

Hortensia, 1910

Keiley Joseph

Lenore, 1907

Baron Adolf de Meyer

Marchesa Casati, 1906

Guitar Player of Seville, 1908

From the Shores of the Bosphorus, 1912

Gertrude Kasebier

Portrait Miss N, 1903

The Red Man, 1903

The Crystal Gazer, 1910

Gustave Marissiaux

Crepuscule d’Hiver, 1908

Joseph Keiley

Spring, 1909

Heinrich Kuehn

The Mirror, 1906

Harbour of Hamburg, 1911

Edward Steichen

Rodin-Le Penseur, 1905

The Flatiron, 1905

In Memoriam, 1906

The Model and the Mask, 1906

The Brass Bowl, 1906

Solitude, 1906

Landsape in Two Colors, 1906

Alfred stieglitz

A bit of Venice, 1889

The Terminal, 1892

Early Morn, 1898

Watching for the Return, 1896

Mending Nets, 1899

Ploughing, 1905

September, 1905

Winter Fifth Avenue, 1905

The Steerage, 1907

Lower Manhattan, 1911

A Snapshot Paris, 1911

Two Towers New York, 1913

Hans Watzek

A White Sail, 1906

Clarence White

Boy with Camera Work, 1905

Nude, 1908

Bron: Photogravure.com

Zoals je kunt zien is niet elke foto extreem gemanipuleerd. De ene fotograaf ging daar verder in dan de ander. Bij Alfred Stieglitz zie je een mooi verloop van scherpe foto’s naar meer typische picturalistische foto’s. Er zijn ontzettend veel foto’s uit deze stijlperiode en als je geen tijd hebt om de onderstaande foto-tentoonstelling in Museum het Rembrandthuis te bezoeken dan moet je zeker eens kijken op: www.photogravure.com

Mijn volgende Fotografie blog zal gaan over de stijlperiode ‘Straight Photography’, deze kunststroming is een reactie op het picturalisme.

Interessant om te weten

Als je geinteresseerd bent geraakt over het picturalisme kan je via onderstaande links meer over het Picturalisme te weten komen.

Boeken

Camera Work
In atmosferisch licht

Foto-tentoonstelling

Vanaf 1 april tot en met 20 juni 2010 is er een foto-tentoonstelling over het Picturalisme in Museum het Rembrandthuis in Amsterdam.

Kwam er een texture goed van pas? We horen er graag over in de comments. Na de klik een preview van elke texture.

Vandaag is voor ons een speciale dag. Na vele uren werk maken we onze website voor iedereen bereikbaar. Wat je hier kan vinden? Alles over wat we doen op het gebied van webdesign en fotografie. Op de home en service pagina kom je alles te weten over de mogelijkheden bij Wij zijn Rood. Natuurlijk zijn we te volgen op Twitter en Flickr.

Dat deze website nu online is betekend niet dat we stil zullen zitten. Op het moment van schrijven hebben we al veel nieuwe ideeën om onze website verder te verbeteren en gebruiksvriendelijker te maken. Niemand weet echter beter hoe de website werkt dan u, de bezoeker. Twijfel niet en laat graag uw commentaar, suggestie of leuke berichtje achter in de comments, of via een andere manier.